1651596281 معمای قفل شدگی ِ پیشرفت ِ مناطق محروم

زمانی که اراده خود را برای پیشرفت یک دهستان یا شهرستان یا استان محروم جزم میکنید، تازه نارساییها و چالشهای ساختاری ِ منطقه، هیکل زمخت خود را نشان تان می دهند.
گاهی آنقدر پیچیده و درهم تنیده است که تصور میکنید بر این منطقه، قفل زنگ زده ای بسته شده؛ چرا که به هرجا دست میزنید، چالش و مانع جدیدی رو میشود.

↩️ آیا این پدیده، ذاتی ِ چنین مناطقی است؟
یا این وضع، ناشی از کلاف سردرگم برنامه های توسعه ای است؟
و سورنا زدن مسوولان ملی و‌محلی، از سر گشاد آن ؟
و ندانم کاری یا سهل اندیشی سازمانهای مردم نهاد و گروه های داوطلب و خیریه ها ؟

↙️ پاسخ ساده نیست.
بیایید وجوهی از قفل شدگی ِ پیشرفت ِ یک منطقه محروم را مرور کنیم:
وجود زمین مستعد ولی بایر، و هدررفت روانْ آب ها، و عملکرد کشاورزی پایین و روستاهای در حال تخلیه؛
فعالیت دانشگاه های بومی یا در دسترس، ولی رشته های بیقواره و نامرتبط به منطقه، و مهاجرت فارغ التحصیلان؛
مزیت های آشکاری همچون دریا یا مرز، ولی نیروی انسانی ِ درگیر کارگری و حمالی زیر سیطره ی واردات ؛
فرصتهای گردشگری ِ بکر، ولی بدون زیرساخت، یا ناشناخته ؛
مجال برای دامپروری های بزرگ، ولی نابسامانی مراتع، و عقب ماندگی زنجیره ی کشت و دام ؛
نیاز به شبکه های پخش و توزیع مردمی، ولی سیطره ی دلالی و سوداگری .. .

⏺ خب تکلیف چیست؟
اگر از فاز «تامین زیرساختها» شروع کنی -که زمانبر است- با مهاجرت سنگین و تخلیه ی سریع منطقه چه کنی ؟
اگر از فاز «اشتغال زودبازده» جلو بروی -که ناپایدار است- با زنجیره های اقتصادی ناقص و نحیف و رو به زوال چه کنی ؟
اگر بخواهی منطقه را «توسعه ی دانشگاهی» بدهی، چطور دانشجو جذب کنی به چنین منطقه ی بی زیرساخت و بیابان زده ای ؟
اگر «تعاونی» بزنی و خرده مالکان را دور هم جمع بکنی، سرمایه های بزرگ را از کجا جور کنی برای کار ؟
اگر «کارآفرین بزرگ» و غیربومی بیاوری به منطقه، چه بکنی تا مردم، رعیت و عمله ی او نشوند و خودشان مالک کار باشند؟
علاوه بر همه ی اینها با فقدان «زیرساخت های نرم» و نبود اطلاعات مفید و فرهنگ مدیریتی مناسب در منطقه چه کنی ؟

و خلاصه در یک دهلیز پر پیچ و خم و بی سر و ته گیر میفتی و هجوم انبوه مشکلات تو در تو ، تو را در همان بدو امر، زمینگیر میکند و دستت را از پشت میبندد.

🔄 مسیر راهگشا در این وضع بغرنج چیست؟
بیخیال ِ الگوی جامع توسعه در منطقه شویم و از هر راهی که فی البداهه جلوی پای مان سبز شد شروع کنیم به اقدامات داوطلبانه و اصطلاحاً خدمات اجتماعی ؟؟
یا منتظر بمانیم تا دولتی ها روزی بالاخره به عرصه ی «انسجام و جامعیت در برنامه ریزی»، مشرف شوند (!) و دست از جزیره گرایی بردارند؛ و تا آن روز هم ما صرفاً تحلیل کنیم و «مطالبه گر» شویم ؟؟

⏪ بنظر حقیر، هیچکدام!
کلید کار، در دوگانه ای نهفته است که من اسمش را میگذارم:
تعاملات مردمی ِ پیشران،
و شبکه ی جهادی ِ به‌هم‌رسان.

نویسنده: روح الله ایزدخواه
منبع: کانال تلگرام « پیشرفت به سبک ولایت »